«L'amour est un oiseau rebelle»

«Je suis comme je suis»

Je suis comme je suis
Je suis faite comme ça
Quand j’ai envie de rire
Oui je ris aux éclats
J’aime celui qui m'aime
Est-ce ma faute à moi
Si ce n’est pas le même
Que j’aime chaque fois
Je suis comme je suis
Je suis faite comme ça
Que voulez-vous de plus
Que voulez-vous de moi

Je suis faite pour plaire
Et n’y puis rien changer
Mes talons sont trop hauts
Ma taille trop cambrée
Mes seins beaucoup trop durs
Et mes yeux trop cernés
Et puis après
Qu’est-ce que ça peut vous faire
Je suis comme je suis
Je plais à qui je plais
Qu’est-ce que ça peut vous faire

Ce qui m’est arrivé
Oui j’ai aimé quelqu’un
Oui quelqu’un m’a aimé
Comme les enfants qui s’aiment
Simplement savent aimer
Aimer aimer...
Pourquoi me questionner
Je suis là pour vous plaire
Et n’y puis rien changer.

Jacques PRÉVERT

«Madlena e vogël»

Shumë vite kishin kaluar nga koha kur, gjithçka që në Kombre nuk pat qenë teatri dhe drama e fjetjes sime nuk ekzistonin më për mua, kur, një ditë dimri, pasi hyra në shtëpi, ime më, me të parë që kisha ftohtë, ofroi të më jepte pak çaj, ndryshe nga ç'e kisha zakon. Në fillim s'pranova dhe më pas, nuk e di pse, ndërrova mendje. Ajo dërgoi dikë të më sillte një nga ato ëmbëlsirat e shkurtra dhe buçka që quhen Petites Madeleines, të cilat duken sikur janë formuar në valvën e valëzuar të një fistoni deti. Dhe, shpejt e shpejt, vetvetisht, i munduar nga dita e zymtë dhe pritja e një të nesërmeje të trishtë, çova drejt buzëve një lugë nga çaji ku kisha lënë të zbutej një copëz madlene. Por, pikërisht në çastin kur gllënjka e përzier me thërrime nga ëmbëlsira preku qiellzën time, fërgëllova, u vëmendësova pas asaj të jashtëzakonshmes që po ndodhte brenda meje. Një ëndje plot kënaqësi më kish pushtuar, tërhequr mënjanë, pa më të voglën dijeni për shkakun e saj. Po njëkohësisht m'i kishte bërë tallanditë e jetës të papërfillshme, rrënimet e saj të parrezikshme, shkurtësinë e saj vegimtare, në të njëjtën mënyrë si vepron dashuria, duke më mbushur me një thelb të çmuar. Ose, thënë më mirë, ky thelb nuk qe brenda meje, ai qeshë unë vetë. Nuk ndihesha më i pamjaftueshëm, i tepërt, i vdekshëm. Nga mund të më paskësh ardhur ky gëzim i fuqishëm? E ndieja që ai kish lidhje me shijen e çajit dhe të ëmbëlsirës, por që e tejkalonte pafundësisht, që s'duhej të qe i të njëjtit soj. Nga vinte? Ç'kuptim kishte? Ku ta kapje? Pi një gllënjkë tejtër dhe në të nuk gjej më shumë se tek e para, një e tretë më sjell edhe më pak se e dyta. Them se duhet ndalur; vetia e pijes duket se po bie. Duket qartë që e vërteta që kërkoj nuk është tek ajo, por tek unë. Ajo e zgjoi atje, por nuk e njeh dhe nuk mund të bëjë gjë tjetër veç të përsërisë pafundësisht, me fuqi gjithnjë e më të pakët, këtë dëshmi të cilës s'di t'i nxjerr kuptim dhe të cilën dua të paktën t'ia kërkoj sërish e ta rigjej pas pak të plotë, në dorën time, për një sqarim përfundimtar. E ul filxhanin dhe kthehem drejt mendjes sime. Asaj i takon të gjejë të vërtetën. Por si? Pasiguri e rëndë qenka sa herë që mendja ndihet e tejkaluar nga vetvetja; kur ajo, kërkuesja, është me gjithsej vetë vendi i errët ku duhet të kërkojë dhe ku gjithçka mbart nuk do t'i hyjë në punë. Të kërkojë? Jo vetëm kaq: të krijojë. Ajo është përballë diçkaje që ende nuk është vetë dhe që vetëm ajo do të mund të stisë, e më pas ta nxjerrë në dritë.
Dhe rinis të pyes veten se ç’mund të ketë qenë kjo gjendje e panjohur që nuk solli asnjë provë logjike, por dëshminë e lumturisë së saj, të vërtetësisë së saj përballë të cilës gjithë të tjerat zhduken. Dua të përpiqem ta bëj të rishfaqet. Ndjek hapat e mendjes prapa, drejt çastit kur piva lugën e parë të çajit. Gjej sërish të njëjtën gjendje, pa asnjë qartësi të re. I kërkoj mendjes dhe një përpjekje më shumë, të sjellë sërish ndjesinë që po arratiset. Dhe, që asgjë të mos ndërpresë vrullin me të cilin do të përçapet ta kapë sërish, largoj çdo pengesë, çdo mendim të huaj, i mbroj veshët dhe vëmendjen nga zhurmat e dhomës përbri. Por duke e ndier mendjen të më lodhet duke mos dalë kurrkund, e detyroj përkundrazi të merret me këtë shkëputje vëmendjeje që pak më parë s’ia lejova, të mendojë për diçka tjetër, të ripërtërihet para një tjetër përpjekjeje madhore. Pastaj për së dyti, boshatis gjithçka para saj, i vë përpara shijen ende të afërt të asaj gllënjkeje të parë dhe ndiej të fërgëllojë benda meje diçka që zhvendoset, që do të ngrihet, diçka si e shpërngulur nga një thellësi e madhe; nuk e di ç’është, por ajo ngjitet ngadalë; ndiej qëndresën dhe dëgjoj zhurmën e largësive të përshkuara.
Afërmendsh, ajo që regëtin kështu në thellësinë e vetes sime duhet të jetë pamja, kujtimi pamor, i cili, i lidhur pas kësaj shijeje, përçapet ta ndjekë deri tek unë. Por mendja përpiqet shumë larg, shumë turbullt; me zor zë të shquaj pasqyrimin e patrajtë ku përzihet vorbulla e pakapshme e ngjyrave të trazuara; por nuk mund t’ia dalloj formën, ta pyes, siç pyetet vetëm përkthyesi, të më përkthejë dëshminë e bashkëkohëses, e shoqes së saj të pandarë, të shijes, t’i kërkojë të më mësojë se për ç’rrethana të veçanta, për ç’epokë të së kaluarës bëhet fjalë.
Do të mbërrijë vallë deri në sipërfaqen e vetëdijes sime të kthjellët ky kujtim, ky çast i lashtë që tërheqja e një çasti të plotngjashëm erdhi nga kaq larg ta kërkojë, ta tronditë, ta ngrehë nga thellësia brenda meje? Nuk di. Tani nuk ndiej më asgjë, ai pushoi, ndoshta zbriti sërish; kush e di nëse do të ngrihet vallë ndonjëherë nga errësira e tij? Dhjetë herë më duhet të rinis, të zgjatem drejt tij. Dhe çdo herë paburrëria që na largon nga çdo detyrë e vështirë, nga çdo punë e rëndësishme, më këshilloi ta lija, të pija çajin tim duke menduar thjesht për mërzitë e mia të sotme, për ëndjet e mia të nesërme që mbeten të ripërtypen pa mundim.
Kur papritur m’u shfaq kujtimi. Kjo shije qenkësh shija e copëzës së madlenës që të dielave në mëngjes në Kombre (pasi atë ditë nuk dilja para orës së meshës), kur shkoja t’i thosha « mirëmëngjes » në dhomën e saj, më jepte të kafshoja ime emtë, Leoni, pasi e kish njomur në çajin ose blirin e saj. Vetë pamja e madlenës së vogël nuk më kujtoi asgjë para se ta shijoja; mbase ngaqë, duke i parë pa i ngrënë që prej asaj kohe nëpër banakët e ëmbëltoreve, pamja e tyre qe larguar nga ditët në Kombre për t’u lidhur me të tjera më të vonshme; apo ndoshta sepse prej këtyre kujtimeve të braktisura për kaq gjatë jashtë kujtesës nuk mbetej më asgjë, gjithçka qe shpërbërë; trajtat – përfshi këtu dhe atë të guackës së ëmbëlsirës, kaq të majmë dhe epshore, nën palat e saj të rrepta dhe fanatike – qenë shfuqizuar, ose, në përgjumjen e tyre, kishin humbur fuqinë e shtrirjes që do t’u kish lejuar të bashkoheshin me vetëdijen. Por, kur nga një e shkuar e lashtë nuk mbetet asgjë pas vdejes së qenieve, pas shkatërrimit të sendeve, mbeten të vetme, më të brishta por më gjallërore, më të palëndëta, më këmbëngulëse, më besnike, për shumë më gjatë, era dhe shija, si shpirtra për t’i kujtuar njëra-tjetrës, për të pritur, për të shpresuar që në rrënojat e gjithçkaje tjetër, me piklat e tyre thuajse të paprekshme, të prurin të papërkulur ndërtesën e pamatë të kujtesës.
Dhe porsa e njoha sërish shijen e kafshatës së madlenës së njomur në çaj bliri që më jepte ime emtë (megjithëse ende nuk e dija dhe duhet të zbuloja shumë më vonë përse ky kujtim më lumturonte aq shumë), menjëherë m’u shfaq shtëpia e vjetër ngjyrë gri buzë rrugës, brenda së cilës ndodhej dhoma e saj, që iu bashkangjit si dekor teatri shtëpizës në anën e saj të prapme me pamje nga kopshti, e cila qe ndërtuar për prindërit e mi (ai cep i cunguar të cilin deri atëherë e pata ëndërruar të vetëm); dhe tok me shtëpinë qyteti, nga mëngjesi deri në mbrëmje e në çdo vakt, sheshi ku më dërgonin para drekës, rrugët ku shkoja shitoreve, udhët që merrnim kur koha ishte e bukur. Dhe, si tek ajo loja me të cilën japonezët zbaviten duke lagur në tasë porcelani të mbushur me ujë copëza letre fillimisht të patrajta por që, me t’u zhytur shtriqen, përdridhen, ngjyrosen, shquhen, bëhen lule, shtëpi, personazhe të prekshme dhe të njohshme, po ashtu gjithë lulet e kopshtit tonë dhe ato të parkut të Z. Suan, dhe zambakët e ujit të Vivonës, dhe njerëzit e mirë të fshatit dhe banesat e tyre të vogla dhe kisha dhe Kombreja dhe gjithë rrethinat e saj, gjithçka që merr formë dhe ngurtësohet, doli, me qytet e kopshte, nga filxhani im i çajit.

»«

Shkëputur nga pjesa Kombre (Combray) e serisë Në kërkim të kohës së humbur (À la recherche du temps perdu) nga Marcel PROUST.

(Në përkthim jam munduar të ruaj pikësimin dhe sintaksën e autorit, duke u munduar, njëkohësisht, të mos rrezikoj shumë kuptueshmërinë e fjalive. Besoj se sintaksa është pjesë e krijimtarisë së Prustit, ashtu si rileximi i fjalive për t'i kuptuar mirë është detyrë që duhet t'i vihet çdo lexuesi të veprës së tij.)

Rousseau Had a Sense of Humor

Yes, it's true. And the English were the butt of his jokes at least one time:

In his Essai sur l'origine des langues (Essay on the Origin of Languages), he says:

Pour concevoir les repas des anciens on n'a qu'à voir encore aujourdui ceux des Sauvages ; j'ai failli dire ceux des Anglois.

In order to conceive of the meals of the ancients, one has but to see still today those of Savages; I almost said those of Englishmen.

I won't lie, I laughed out loud.

Rousseau was funny.... Whodathunkit?!

I Want a French Kid

I know I've posted this before... but it was on Facebook. It was worth an entry in my blog.

«Adieu Paris»

Adieu Paris, je me retire à la campagne,

L'ennui me gagne, assez d'champagne,

J'en ai soupé d'aller souper avec des poules,

Et de rentrer comme si l'pavé faisait d'la houle.

Adieu Paris, car j'en ai par-dessus la tête,

Faire la fête, oh, qu'ça m'embête,

Je vais me mettre au vert, vivre comme les bêtes,

Me coucher tôt et ne plus boire que d'l'eau.

Oui mais,

Avant que je te quitte

Et de vivre en ermite,

Tout là-bas loin de toi,

Oh ! Ville des merveilles,

Encore une fois,

Vidons une bouteille,

Une, puis deux, puis trois.

Oh ! La drôle de chose,

Dès qu'un bouchon explose,

Tout est bon, tout est rose,

Profitons-en, garçon !

Apportez-moi la carte,

Il faut, et allez donc !

Faire avant que je parte

Un grand gueuleton.

Adieu Paris, ville de rêve et d'épouvante,

Ville méchante, ville charmante,

Tu fais payer bien cher le bonheur que tu donnes,

Mais en mourant, on t'aime tant qu'on te pardonne.

Adieu Paris, adieu Montmartre et Notre-Dame,

Tes jolies femmes, tes vilains drames,

Toute l'éternité nous te donnons nos âmes,

Leur paradis, c'est le ciel de Paris !

[Qui en est l'auteur??]

«Cri du cœur»

C'est pas seulement ma voix qui chante
C'est l'autre voix, une foule de voix
Voix d'aujourd'hui ou d'autrefois
Des voix marrantes, ensoleillées
Désespérées, émerveillées
Voix déchirantes et brisées
Voix souriantes et affolées
Folles de douleur et de gaieté

C'est la voix d'un chagrin tout neuf
La voix de l'amour mort ou vif
La voix d'un pauvre fugitif
La voix d'un noyé qui fait plouf
C'est la voix d'une enfant qu'on giffle
C'est la voix d'un oiseau craintif
La voix d'un moineau mort de froid
Sur le pavé de la rue de la joie...

Et toujours, toujours quand je chante
Cet oiseau-là chante avec moi
Toujours, toujours, encore vivante
Sa pauvre voix tremble pour moi
Si je disais tout ce qu'il chante
Tout ce que j'ai vu et tout ce que je sais
J'en dirais trop et pas assez
Et tout ça je veux l'oublier

D'autres voix chantent un vieux refrain
C'est leur souvenir, c'est plus le mien
Je n'ai plus qu'un seul cri du cœur:
«J'aime pas le malheur! j'aime pas le malheur!»
Et le malheur me le rend bien
Mais je le connais, il me fait plus peur
Il dit qu'on est marié ensemble
Même si c'est vrai, je n'en crois rien

Sans pitié j'écrase mes larmes
Je leur fais pas de publicité
Si on tirait le signal d'alarme
Pour des chagrins particuliers
Jamais les trains ne pourraient rouler
Et je regarde le paysage
Si par hasard il est trop laid
J'attends qu'il se refasse une beauté

Et les douaniers du désespoir
Peuvent bien éventrer mes bagages
Me palper et me questionner
J'ai jamais rien à déclarer
L'amour comme moi part en voyage
Un jour je le rencontrerai
A peine j'aurai vu son visage
Tout de suite je le reconnaîtrai...

Jacques PRÉVERT

«Avis»

La nuit qui précéda sa mort
Fut la plus courte de sa vie
L'idée qu'il existait encore
Lui brûlait le sang aux poignets
Le poids de son corps l'écœurait
Sa force le faisait gémir
C'est tout au fond de cette horreur
Qu'il a commencé à sourire
Il n'avait pas UN camarade
Mais des millions et des millions
Pour le venger Il le savait
Et le jour se leva pour lui.

1942

Paul ÉLUARD

The Power of Invention

Or mythomaniacal lovers.

(Source: BuzzFeed)

Sex and the French

An article in French describing the phenomenon of the cocu.

Another article reviewing a newly published book on a wife of Louis XIV, as well as French attitude towards sex.

«voilà que tu t'en vas»

voilà que tu t'en vas
trop loin de moi dans un sommeil
qui te révèle des rêves
que je ne te laisse pas songer le jour

voilà que tu t'en vas
où tu voulais : dans un lit
qui ne veut plus de moi
où je m'absente malgré tout
et après tout

et après tout...
je me demande
si tu te demandes :
qu'adviendra-t-il des jours
partagés, des nuits veillées
parfois, quelquefois, souvent,
et maintenant... ne plus

«Ode» (për Skënderbeun)

Ie n'admire des Seigneurs
Ny richeʃʃes ny grandeurs,
Qui s'en vont en peu d'eʃpace:
Mais bien i'admire la grace
De ceux qui peuvent uʃer
Des Ans, pour s'eterniʃer.

Tous ces biens mondains legers
Semblent aux venis paʃʃagers
Qui ʃe perdent en la Nuë:
Mais non la vertu cognuë,
Ny les geʃtes, qui touʃiours
Durent sans finir leurs iours.

“L'homme du Ciel eʃt aimé,
“Qui d'honneur eʃt animé:
Et ceux qui chantent l'hiʃtoire
Des princes luiʃans de gloire,
Monʃtrent non moins qu'eux au iour,
Que la gloire eʃt leur amour.

A qui donray-ie ce prix,
Sinon à toy, qui eʃcris
En noʃtre langue Françoise
Les faicts d'une main Gregeoiʃe,
Suivant apres les combats
Encore l'autre Pallas?

Ce ʃont, ce ʃont les moyens
D'inciter les Roys Chreʃtiens
A ʃauver de tyrannie
La belle Grece & l'Aʃie.
"Est-il œuvre malaiʃé
"Au cœur grand & aduiʃé?

Ie ne ʃuis pas un de ceux
Qui reputent bien-heureux
Ceux qui d'ame caʃaniere
Fuyent l'alarme guerriere,
Et ne voyent point la mer
De mille vaiʃʃeaux s'armer.

Heureux ie nomme qui court
Apres les Dieux de la Court,
Et qui buʃque ʃa fortune.
On dit d’une voix commune,
“Qui deʃire, eʃt malheureux:
“Mais ʃot qui n’eʃt deʃireux.

Bien-heureux qui au Parquet
Vend aux plaideurs ʃon caquet:
Les uns au ʃaffran s’y rendent,
Les autres leur meʃlier vendent,
“Et la generation
“ʃe fait de corruption.

Heureux ie dy le marchant
Qui va les Indes cherchant,
Et qui ʃur les ondes erre,
Ou trafique ʃur la terre.
“Le deʃir eʃt un beau feu,
“Et ʃans luy tout eʃt bien peu.

Mais qui d’un noble deʃir
Sent ʃon courage ʃaiʃir,
Et qui d’amour ʃans egale
Defent ʃa terre natale,
Sur tous il eʃt fortuné,
Comme des Dieux fils aiʃné.

“Vertu giʃt en l’action
“D’honneʃte emulation:
“Et la vertu bien-heureuʃe
“Et l’action vertueuʃe,
Comme ton Hiʃtoire apprend
En quoi la vertu ʃe prend.

Si Scanderbeg indompté,
Digne de l’Eternité,
Vray ʃang des grands Roys d’Epire
N’euʃt voulu sa vie eʃlire
Telle qu’on faict ʃes ayeux,
Seroit-il au rang des Dieux?

AMADIS IAMYN.

CATALO.

1621

«la page vide»

la page vide me regarde d'un œil blanc

dont je ne supporte point l'éblouissement

avec chaque lettre que j'y mets

je bâtis des arcs-boutants

pour mon esprit

des perles noires enfilées sur un sens

que je suis le seul à compréhender

pour l'instant

ainsi les mots et les phrases

prennent la place du vide

et maculent la page chaste

—cet abîme affamé—

tel que les gouttelettes pluviales

mouillent et noircissent

la terre sèche

—cette bête assoiffée—

«entre nous»

Je dois me rappeler parfois

que je m'aime

car loin de toi

même mon narcissisme

se noie

se perd et plus ne se voit

dans la distance

que tu as créée.

Il est bien triste

que je sois triste

que je ne te résiste

comme aux autres qui voulurent mon cœur.

(Parfois je me rappelle, aussi,

—dans une haine née de mon amour pour toi—

que je t'aime:

bien plus que corps et cœur

bien plus que moi-même.)

«Pour toi mon amour»

Je suis allé au marché aux oiseaux

Et j'ai acheté des oiseaux
Pour toi
mon amour
Je suis allé au marché aux fleurs
Et j'ai acheté des fleurs
Pour toi, mon amour
Je suis allé au marché à la ferraille
Et j'ai acheté des chaînes
De lourdes chaînes
Pour toi
mon amour
Et puis je suis allé au marché aux esclaves
Et je t'ai cherchée
Mais je ne t'ai pas trouvée
mon amour

Jacques PRÉVERT

«La lettre»

Doucement.

Je t'écris et la lampe écoute.
L'horloge attend à petits coups;
Je vais fermer les yeux sans doute
Et je vais m'endormir de nous...

La lampe est douce et j'ai la fièvre;
On n'entend que ta voix, ta voix...
J'ai ton nom qui rit sur ma lèvre
Et ta caresse est dans mes doigts.

J'ai de la douceur de naguère;
Ton pauvre cœur sanglote en moi;
Et mi-rêvant, je ne sais guère
Si c'est moi qui t'écris, ou toi...

Henri BARBUSSE

«épicentre»

t'es le centre de toutes mes pensées
de tout ce que je fais
de tout ce que mon cœur désire
de tout à quoi j'aspire

et dans ce monde
(et d'autres à venir)
t'es l'unique rêve
qui hante mes jours sans trêve

t'es la nuit qui ne me laisse fermer les yeux
et la lumière pour te trouver
une dernière fois pour t'embrasser
et voir ma vie, mes peurs, s'y dissiper

«privation»

t'aimer sans le moindre retour de ton amour
me fait comprendre pourquoi rien
sauf toi et la mort ne me fait pleurer comme un enfant

t'aimer sans le moindre retour de ton amour
me fait comprendre pourquoi rien
sauf toi et la vie ne me fait voir comment je suis petit

mais c'est aussi de mon amour devant le tien
(qui jamais ne donne rien!)
que j'apprends comment je suis grand et noble,
comment je souffre et durcis de ton absence,
sans jamais pouvoir te haïr

«mes sentiments exactes»

... tu es partout car tu es dans mon cœur
tu es partout car tu es mon bonheur
toutes les choses qui sont autour de moi
même la vie ne représente que toi
des fois je rêve que je suis dans tes bras
et qu'à l'oreille tu me parles tout bas
tu dis des choses qui font fermer les yeux
et moi je trouve ça merveilleux...

«chanson non écrite»

quand je pense à toi
même l'horizon se plie en arc
et l'arc-en-ciel se fait
tout droit comme le futur
tout blanc comme la paix
tout en attendant
que toi et moi
y écrivent un mot
une parole de notre chanson